5 Cách dọn rác laptop Windows nhanh chóng và hiệu quả nhất
Laptop chạy chậm, thường xuyên giật lag hoặc báo đầy ổ cứng là tình trạng phổ biến sau một thời gian sử dụng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ các tập tin tạm, bộ nhớ đệm và dữ liệu dư thừa tích tụ làm tiêu tốn dung lượng lưu trữ. Hãy cùng GearVN xem ngay cách dọn rác laptop qua bài viết sau.
Những điểm chính
- Laptop chạy chậm chủ yếu do file rác, bộ nhớ đệm và dữ liệu thừa tích tụ, làm lãng phí dung lượng lưu trữ.
- Tận dụng công cụ Windows có sẵn như Disk Cleanup, Storage Sense để dọn dẹp file hệ thống an toàn và hiệu quả.
- Thường xuyên xóa cache trình duyệt và làm trống Thùng rác (Recycle Bin) để tối ưu không gian lưu trữ và tăng tốc lướt web.
- Tăng tốc khởi động bằng cách vô hiệu hóa ứng dụng không cần thiết trong Task Manager và gỡ bỏ các phần mềm cài sẵn (bloatware).
- Với laptop gaming, vệ sinh phần cứng định kỳ giúp ngăn chặn quá nhiệt (throttling), đảm bảo hiệu suất chơi game ổn định.
1. Rác máy tính là gì?
Rác máy tính là khái niệm dùng để chỉ các tập tin tạm, bộ nhớ đệm và các file dư thừa còn sót lại sau khi gỡ cài đặt phần mềm. Việc tích tụ rác quá nhiều sẽ làm cạn kiệt dung lượng của ổ cứng.
Rác máy tính chỉ các tập tin tạm, bộ nhớ đệm còn sót lại sau khi gỡ cài đặt phần mềm
2. Dấu hiệu nhận biết laptop cần được dọn dẹp
- Ổ đĩa hệ thống (thường là ổ C) hiển thị màu đỏ báo hiệu sắp hết dung lượng lưu trữ.
- Thời gian khởi động Windows và các ứng dụng diễn ra lâu hơn bình thường.
- Máy thường xuyên xuất hiện tình trạng trễ (delay) hoặc thông báo Not Responding khi thực hiện đa tác vụ.
- Laptop nóng lên nhanh chóng dù chỉ thực hiện các công việc văn phòng nhẹ nhàng.
- Các thao tác tìm kiếm tập tin trong File Explorer (trình quản lý tệp tin) mất nhiều thời gian chờ đợi.
3. Cách dọn rác laptop Win 10 và Win 11 nhanh nhất
3.1. Sử dụng công cụ Disk Cleanup chuyên sâu
Disk Cleanup (công cụ dọn dẹp ổ đĩa tích hợp sẵn) là giải pháp an toàn và hiệu quả nhất để loại bỏ các tệp tin hệ thống không cần thiết.
- Bước 1: Nhấn tổ hợp phím Windows + R, nhập lệnh cleanmgr vào hộp thoại và nhấn Enter.
- Bước 2: Chọn ổ đĩa cần dọn dẹp (mặc định là ổ C) và nhấn OK.
- Bước 3: Tại giao diện mới, chọn mục Clean up system files để quét sâu hơn.
- Bước 4: Tích chọn các mục như Windows Update Cleanup, Temporary Internet Files và Miniature Cache.
- Bước 5: Nhấn OK và chọn Delete Files để bắt đầu quá trình.
3.2. Kích hoạt tính năng Storage Sense tự động
Storage Sense là tính năng thông minh trên Windows 10 và 11 giúp tự động giải phóng dung lượng khi bộ nhớ ở mức thấp. Để kích hoạt, bạn truy cập vào Settings > Chọn System và tìm đến mục Storage. Tại đây, hãy gạt nút On cho tính năng Storage Sense.
Kích hoạt tính năng Storage Sense tự động
3.3. Xóa tập tin tạm bằng lệnh %temp% và Temp
Thư mục Temp là nơi hệ điều hành và các ứng dụng lưu trữ dữ liệu tạm thời trong quá trình hoạt động, nhưng chúng thường không tự xóa đi sau khi hoàn tất công việc.
- Bước 1: Mở hộp thoại Run bằng phím Windows + R, nhập lệnh %temp% và nhấn Enter.
- Bước 2: Nhấn Ctrl + A để chọn toàn bộ tệp tin, sau đó nhấn Shift + Delete để xóa vĩnh viễn.
- Bước 3: Thực hiện tương tự với lệnh temp trong hộp thoại Run để xóa rác tại thư mục tạm của hệ thống.
Lưu ý: Nếu xuất hiện thông báo tệp tin đang mở trong ứng dụng khác, hãy nhấn Skip để tiếp tục xóa các file còn lại.
3.4. Xóa bộ nhớ Cache với lệnh Prefetch
Prefetch chứa các tập tin shortcut giúp ứng dụng khởi động nhanh hơn, nhưng sau một thời gian dài, các file cũ lỗi thời sẽ tích tụ gây nặng máy. Bạn mở hộp thoại Run > Nhập lệnh prefetch > Nhấn Enter. Sau đó, tiến hành chọn tất cả các tệp tin trong thư mục hiện ra và xóa để làm sạch bộ nhớ đệm này.
Xóa bộ nhớ Cache với lệnh Prefetch
3.5. Làm trống Thùng rác Recycle Bin
Nhiều người nhấn phím Delete để xóa file, nhưng thực tế dữ liệu vẫn nằm trong Recycle Bin và vẫn chiếm dụng không gian ổ cứng. Bạn cần nhấp chuột phải vào biểu tượng Recycle Bin trên màn hình và chọn Empty Recycle Bin để xóa bỏ hoàn toàn các tập tin này.
Làm trống Thùng rác Recycle Bin
3.6. Xóa lịch sử Recent Places
Recent Places lưu lại danh sách các thư mục và tập tin bạn đã truy cập gần đây nhất để thuận tiện cho lần sử dụng sau. Xóa lịch sử Recent Places giúp tăng tính bảo mật thông tin cá nhân và làm gọn trình quản lý tệp tin.
- Bước 1: Nhấn Windows + R, nhập lệnh Recent places và nhấn Enter.
- Bước 2: Nhấn Ctrl + A và chọn Delete để xóa danh sách lịch sử này.
3.7. Dọn dẹp trình duyệt Web Chrome, Edge, Cốc Cốc
Trình duyệt web tích lũy một lượng lớn cache và cookies sau mỗi phiên lướt web, làm chậm tốc độ tải trang. Bạn hãy nhấn tổ hợp phím Ctrl + Shift + Del khi đang mở trình duyệt để truy cập nhanh menu xóa dữ liệu duyệt web.
Tại đây, hãy chọn xóa bộ nhớ đệm và các tệp tin tạm thời. Ngoài ra, bạn nên gỡ bỏ các tiện ích mở rộng không thường xuyên sử dụng để giảm tải cho RAM, giúp trình duyệt hoạt động mượt mà hơn.
Dọn dẹp trình duyệt Web Chrome, Edge, Cốc Cốc
4. Bảng so sánh phương pháp dọn dẹp thủ công và sử dụng phần mềm
| Tiêu chí | Dọn dẹp thủ công (Windows Tools) | Sử dụng phần mềm bên thứ ba |
5. Quản lý ứng dụng khởi động và gỡ bỏ Bloatware
Để tăng tốc thời gian khởi động, bạn cần quản lý các ứng dụng tự khởi động cùng Windows. Hãy nhấn Ctrl + Shift + Esc để mở Task Manager, chọn tab Startup và Disable các phần mềm như Spotify, Skype hoặc các công cụ không cần thiết.
Bloatware (các phần mềm cài sẵn từ nhà sản xuất không có giá trị sử dụng) cũng là nguyên nhân gây chậm máy. Bạn nên vào mục Apps & Features (ứng dụng và tính năng) trong Settings để gỡ bỏ triệt để các phần mềm này trên laptop ASUS, Dell hay MSI.
Quản lý các ứng dụng tự khởi động cùng Windows
6. Lưu ý về dọn rác vật lý cho laptop gaming và Hi-End
Đối với các dòng laptop hiệu năng cao, bụi bẩn bám trên cánh quạt và khe thoát nhiệt là vấn đề nghiêm trọng hơn cả rác phần mềm. Bụi bẩn cản trở luồng không khí, dẫn đến hiện tượng Thermal Throttling (giảm xung nhịp do quá nhiệt) để bảo vệ linh kiện.
Khi máy quá nóng, CPU và GPU sẽ tự giảm hiệu suất, gây ra tình trạng tụt FPS đột ngột khi chơi game. Do đó, bạn cần vệ sinh phần cứng và thay keo tản nhiệt định kỳ 6 - 12 tháng một lần.
Cần vệ sinh phần cứng và thay keo tản nhiệt định kỳ
7. Một số câu hỏi liên quan
7.1. Xóa file trong thư mục Temp có ảnh hưởng đến Win không?
Việc xóa các tệp tin trong thư mục Temp là hoàn toàn an toàn cho hệ điều hành. Những tệp tin này chỉ mang tính tạm thời và không chứa mã nguồn quan trọng của hệ thống. Nếu một file đang được ứng dụng sử dụng, Windows sẽ tự động ngăn chặn việc xóa nên bạn không cần lo lắng.
7.2. Có nên dùng phần mềm CCleaner thường xuyên không?
CCleaner là công cụ tốt để dọn dẹp rác từ các ứng dụng của bên thứ ba. Tuy nhiên, không nên lạm dụng tính năng dọn dẹp Registry vì có thể gây lỗi Windows. Với người dùng phổ thông, các công cụ sẵn có trên Windows đã đủ đáp ứng nhu cầu dọn rác cơ bản.
7.3. Dọn rác có giúp chơi game mượt hơn không?
Việc giải phóng dung lượng ổ cứng giúp hệ thống truy xuất dữ liệu game nhanh hơn. Giảm tải dung lượng RAM bị chiếm dụng bởi các ứng dụng rác giúp tập trung tài nguyên cho trò chơi. Tuy nhiên, để cải thiện FPS, bạn cần kết hợp dọn rác phần mềm với việc vệ sinh hệ thống tản nhiệt.
Xem thêm:
Để laptop luôn hoạt động ổn định, bạn nên duy trì thói quen sử dụng Disk Cleanup, xóa thư mục Temp hàng tháng và gỡ bỏ các ứng dụng không cần thiết. Nếu máy vẫn chạy chậm sau khi dọn dẹp, hãy liên hệ GearVN để được đội ngũ kỹ thuật viên tư vấn nâng cấp hoặc bảo trì chuyên sâu.
